Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların faturasının Avrupa havacılık sektörüne kesilmek üzere olduğunu belirterek çarpıcı bir uyarıda bulundu. Birol, Avrupa’nın elinde sadece altı haftalık uçak yakıtı (kerosen) kaldığını ve tedarik sorununun çözülememesi halinde yaz aylarında kitlesel uçuş iptallerinin yaşanabileceğini açıkladı.
Hürmüz Boğazı Kapandı ve Tedarik Zinciri Kırıldı
ABD ve İsrail ile yaşanan gerilimlerin ardından İran’ın, Basra Körfezi’nden jet yakıtı sevkiyatı için dünyanın en önemli rotası olan Hürmüz Boğazı’nı altı haftayı aşkın süredir fiilen kapalı tutması küresel bir krizi tetikledi. IEA’nın yayınladığı aylık petrol piyasası raporuna göre, uçak yakıtı ithalatının yaklaşık %75’ini Orta Doğu’dan karşılayan Avrupa, Haziran ayında kritik bir eşiğe ulaşacak. Avrupa’nın bölgeden yaptığı ithalatın %50’sinden fazlasını telafi edememesi durumunda havalimanlarında fiziksel yakıt kıtlıkları baş gösterecek.
ABD’nin İhracat Artışı Açığı Kapatmaya Yetmiyor
Krizin derinleşmesiyle birlikte Avrupa ülkeleri alternatif pazar arayışına girdi. IEA, son haftalarda ABD’nin jet yakıtı ihracatında hızlı bir artış yaşandığını belirtse de, bu sevkiyatların tamamı Avrupa’ya yönlendirilse dahi kayıp tedarikin ancak yarısını karşılayabileceği konusunda uyardı. Hindistan, Çin ve Güney Kore gibi büyük rafineri merkezlerinin de Orta Doğu ham petrolüne bağımlı olması, alternatif çözümleri iyice daraltıyor.
Fiyatlar Tüm Zamanların Zirvesine Çıktı
Yakıt tedarikindeki bu devasa darboğaz, fiyatları da tarihi seviyelere taşıdı. Avrupa’da gösterge niteliğindeki jet yakıtı fiyatı, savaş öncesi ton başına 831 dolar seviyesindeyken, Nisan ayı başında 1.838 dolara fırlayarak tüm zamanların en yüksek rekorunu kırdı. İşletme maliyetlerinin %40’ını yakıta ayıran havayolu şirketleri büyük yara aldı. İngiliz havayolu şirketi EasyJet, yakıt fiyatlarını önceden sabitlemiş (riskten korunma) olmasına rağmen sadece Mart ayında 25 milyon sterlinlik ek maliyetle karşılaştığını duyurdu.
Avrupa Birliği Acil Eylem Planı Hazırlığında
Uluslararası Havaalanları Konseyi’nin (ACI) “üç hafta içinde kıtlık başlayabilir” uyarısına rağmen, Avrupa Komisyonu şimdilik temkinli konuşmayı tercih ediyor. Komisyon sözcüsü, şu an için rafine ham petrol tedarikinin istikrarlı olduğunu ve ek stok salınımına gerek olmadığını belirtse de “yakın gelecekte” yaşanabilecek sorunları kabul etti. Brüksel’in önümüzdeki hafta havacılık sektörünü de kapsayacak yeni enerji önlemlerini açıklaması bekleniyor.
Kaynak: BBC 16.04.2026
Dünyada yaşanan son gelişmeleri ve çok daha fazlasını buradan takip edebilirsiniz.
