Tahran’ın cumartesi sabahı ABD ve İsrail bombardımanına maruz kalmasının ardından İran’ın en üst düzey diplomatı Moskova ile temasa geçti. Politico’nun aktardığına göre, Rusya’nın resmi açıklamasında hattın diğer ucunda Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un bulunduğu, İranlı mevkidaşına başsağlığı dileklerini ilettiği ve sözlü destek sözü verdiği belirtildi.
Analize göre İran, Suriye ve Venezuela’dan sonra Rusya ile ortaklığın sınırlarını kriz anında deneyimleyen son ülke oldu. Kremlin, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana kendisini “çok kutuplu dünya” söylemiyle konumlandırsa da, müttefik liderler doğrudan saldırıya uğradığında sahadaki tepkisinin sınırlı kaldığı değerlendiriliyor.
Stratejik Ortaklık, Savunma Garantisi Değil
Rusya ve İran Nisan 2025’te stratejik ortaklık anlaşması imzaladı. Ancak anlaşmada karşılıklı savunma maddesi bulunmuyor. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Andrey Rudenko, o dönemde Devlet Duması’nda yaptığı konuşmada anlaşmanın askeri ittifak anlamına gelmediğini vurgulamıştı.
Bu durum, İran’ın Ukrayna savaşı sırasında Moskova’ya Şahed insansız hava araçları ve füzeler tedarik etmesine rağmen Kremlin’in Tahran adına askeri müdahaleye yönelmediği şeklinde yorumlanıyor.
Sembolik Adımlar, Sınırlı Fiili Destek
Geçtiğimiz yaz İsrail ile İran arasında 12 gün süren çatışma sırasında da Moskova benzer kınama açıklamaları yapmış ancak doğrudan askeri adım atmamıştı. Sonrasında Rusya’nın, İran’ın protestoları bastırma hakkını savunduğu ve Aralık ayında yaklaşık 500 milyon euro değerinde taşınabilir füze sistemlerinin teslimatını kabul ettiği bildirildi.
Moskova ayrıca ABD ile İran arasında arabuluculuk teklifinde bulunarak zenginleştirilmiş uranyumun Rus topraklarında depolanmasını önermişti. Bu ay Umman Körfezi’nde Rus ve İran donanmalarının ortak tatbikat yaptığı, ancak Rusya’nın yalnızca bir savaş gemisi gönderdiği öne sürüldü. Kremlin danışmanı Nikolay Patrushev ise Çin’in katılımıyla Hürmüz Boğazı’nda yeni tatbikatlar planlandığını açıklamıştı.
Ancak son saldırının ardından Moskova’nın Tahran’a doğrudan askeri destek vermeyeceği yönünde güçlü bir kanaat oluştu.
Trump’ın Açıklaması ve Tepkiler
ABD Başkanı Donald Trump, saldırıda İran’ın dini lideri Ali Khamenei’in öldürüldüğünü duyurdu. Saldırı sonrası Kremlin’den ilk sert açıklamalardan biri, Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev’den geldi. Medvedev, X platformunda yaptığı paylaşımda Trump’a atıfla “Barış elçisi yine iş başında” ifadelerini kullandı ve İran’la yürütülen görüşmelerin göstermelik olduğunu savundu.
Kremlin’e yakın dış politika yorumcusu Fyodor Lukyanov ise gelişmelerin Trump ile diplomatik temasların “anlamsız” olduğunu gösterdiğini ileri sürdü.
Küresel İtibar ve Ukrayna Hesabı
Uzmanlara göre Moskova’nın müdahale etmeme tercihi, küresel arenada güvenilirlik tartışmalarını artırsa da Kremlin bunu Batı’nın uluslararası normlara uymadığı argümanını güçlendirmek için kullanabilir. Londra Üniversitesi’nden siyaset bilimci Vladimir Pastukhov, Telegram’daki değerlendirmesinde, “Putin’i yanıldığını ikna etmek zor olacak” ifadelerini kullandı ve Tahran örneğinin Moskova’da farklı yorumlara yol açabileceğini belirtti.
Analize göre Kremlin, İran krizini hem Batı karşıtı söylemini pekiştirmek hem de Ukrayna konusundaki sert tutumunu meşrulaştırmak için kullanma eğiliminde olabilir. Ancak Moskova’nın sözlü destekle yetinmesi, İran ile kurduğu stratejik ortaklığın askeri ittifak düzeyine ulaşmadığını açık biçimde ortaya koydu.
Kaynak: CdM 03.03.2026
Gündemi yakından takip etmek için tıklayın.
